Salamat Pangulong Cory-albert banico

Nakisama ako sa mahabang pila sa labi ng dating Pangulong Cory Aquino.

Madaming desisyon si Pangulong Aquino na marahil hindi nagustuhan ng mga kritiko niya at mga desisyong idinulot ng mga tunggalian ng kaliwa’t kanang puwersa sa luob at labas ng kanyang pamahalaan.

Hindi na mauulit ang ganitong uri ng pagpupugay sa kahit sino mang politico na kilala natin ngayon. Walang Ninoy Aquino na handing magbigay ng buhay nila sa mga kasalukuyang politico. Maaring mali ako ngunit sa paninidigang ipinakita ng mag-asawang ito sa ating bayan, hindi matatawaran ang kanilang nagging papel para sa demokratikong pamumuhay natin ngayon.

Maaring hindi perpekto ang demokrasyang ito ngunit ito kasama ng mga institusyon gaya ng karapatan sa pamamahayag, pagboto, eleksiyon at ang Kongreso ay maaring pagsimulan ng mas matibay na demokrasya sa ating bayan kung saan ang maliliit at mas mahihirap ay higit na mabibigyan ng pansin.

Gayundin, ang tiwala sa Pilipino na ipinakita ng mag-asawang aquino gaya ng katagang: The Filipino is worth dying for at kay Cory na nagpahalaga sa kakayanan at talento ng Pinoy ay mga kontribusyong hindi matatawaran.

Gayundin, ang pagpapahalaga ng integridad sa pamahalaan ay napakahalaga na hindi natin Makita sa mga sumunod na rehimen ng bayan.

Ang taong bayang nagpupugay Kay Ninoy at Cory, ay mahalagang makita muli sa panahong halos pabayaan na sila ng mga politico at sa taong bayan na matagpuan nila muli ang kanilang sariling lakas na binigyang lakas ng luob ni Ninoy, Cory at marami pang tumayo at nanindigan sa batas militar.

On the Nature of Trapo Politicians and their Politics

(this article is a response to the Trapo article of Antonio Abaya entitle Trapo versus Non-Trapo, Jlu 1, 2009 Standard Today)

1. The worst kind, they use guns, goons and gold to buy votes, to intimidate opponents and force their undemocratic will to the public. The gold, include their ill gotten wealth;

2. As what Mr. Abaya said, they promote, tolerate or even sustain the culture of political dynasties in the public because they belong to the 200 or 500 families of political dynasties in alliance to the economic hold of their families in the Philippines from North to South who do not have the intention to break the cycle of feudalism in this country.

3. The politicians who love to eat so much; spend in five star hotels during their junket trainings without out puts; use expensive vehicles at the expense of public funds while their constituents are poor enough to bring their children inside the school located several kilometers away from their barrios, no safe water to drink, no food in their table, no hospitals, no options to mobility up to their aging years or even no money to spend to provide their love ones a decent funeral or grave yard in times of death.

4. They promote the idea that dynasties are destiny and therefore they have the natural right to inherent political power. It pave the way to the rise of batang trapo in the sangguniang kabataan, barangay, municipal council, local offices and even in the national centers of power such as the Senate and Congress.

5. The politicians who build their political power from their empty promises and press releases for the benefit of the enchanted ignorant and manipulated poor segments of the society.

They talk a lot about issues that they do not really understand; they promise a lot which they cannot do; they give false hope to the hopeless. In fact, we can consider they as children of the anti-Christ genes.

6. They release funds for unimplemented projects for several years during the time when election is already near; you can see their giant tarpulins and bill boards; love to shake your hands, kiss your kids in front of cameras, flash their plastic smiles with you; give alms and medical missions in the community but you cannot find them after they are elected.

You cannot talk to them or even see them after elected; often they are not in their office;

And their employees? Sometimes they are equally arrogant; waiting for their turn to build their own political power founded too on empty promises and press releases!!!

We need a generation to change this and sadly I feel that it will not happen in this life time.

Bayan ang Bida!!! - albert banico

Nang tumakbo ang namayapang Fernando Poe Jr., nangamba tayo na siya ay maaring manipulahen ng mga trapong nakapaligid sa kanya. Bayan ang bida ang islogan ni FPJ at ni Loren Legarda.

Sagot naman ng tatay ko: Anu yan pelikula? Anong alam niya sa Gobyerno.

Manggagawa ang tatay ko kaya nais niyang mas magaling sa pamamahala ang maupong pangulo noon. Nagtuturo ako sa UE noong 2004 at tuwing may martsa ang mga FPJ supporters eksakto naman na break ko sa campus kaya natatapat na kumakain ako banding university belt at nakikit ko ang mga masang nagmamartsa sa lansangan ng Espana patungong Plaza Miranda. Laksa-laksang taong bayan ang sumuporta kay FPJ at nangarap na hindi sila maiiwan sa gitna ng labanan. Pero naiwan silang lahat. Kaya napagod na din ang marami.

Alam na natin kung ano ang mga sumunod na pangyayari. Namatay si FPJ at nag ala mini People Power ang kalye ng Espana. Saksi ang kalyeng ito ilang hakbang patungo sa Palasyo malapit sa tulay ng Mendiolia.

Sa kuwentohan ng aking mga nakilala na nagtrabaho sa politico sa kung saan-saan, madalas nilang angal na ang kanilang mga boss ay adik sa press releases. Para bang mamamatay kapag hindi sila nainterview, nalathala sa dyaryo, lumabas sat v at kung saan saan pa. At gayundin ang mga empleyado sa pamahalaan na sa halip na maging instrumento rin ng pagbabago ay nagging mga tsimoy at alipin sa panahon ng mga pyudal na Panginoong May Lupa at mga casique sa panahon ng pananakop ng mga Kastila sa mga busabos na Indio.

Nais magbida ng mga politico sa lahat ng bagay kahit na minsan hindi naman talaga nila naiintindihan ang daing ng bayan. Nais nilang maging popular at humakot ng boto na parang artista upang laging sikat sa madla. Nagmimistulang diyos-diyusan ang tingen sa sarili. Ang resulta ay pagkawala ng katotohanan. Ang pagkawala ng boses ng walang kapangyarihan at mga taong halos hindi na naririnig sa lipunan.

Dito lalo naintindihan ang islogan ng namayapang FPJ. Kailangang ibalik sa tao ang lakas na nawala sa kanila sa maraming EDSAng nagdaan. Kailangan magbukang liwayway sa bayan nating halos hindi na dumarating ang umaga.

Sa bayan na naging bida ang mga Diyus Diyosan at ang tunay na naghihirap at nagpapawis na mga ordinaryong tao gaya ng mga OFW, manggagawang bukid, mangingisda, obrero, tsuper, guro at mga propesyunal na bawat singko sa kanilang bulsa ay pinag-hihirapan ay tagapalak-pak na lamang.

Dapat nang magwakas ang pamumuno at propaganda sa pamamagitan ng press releases. Kailangang itanghal muli natin ang bayan at taong bayan sa pedestal sa usaping pambayan. Hindi politico o kandidato sa pagkapangulo ang dapat pag-usapan kundi ang mga isyung pambayan.

Nakakapagod na din minsan ang makipaglaro lang. Bayan dapat ang bida!

Dalawang mukha ng pamahalaan - albert banico

Sa dami ng balitang hindi maganda tungkol sa pamahalaan, naging impresyon na ang lahat ng nagaganap sa pamahalaan ay pawang masasama.

Marahil ang obserbasyon at impresyong ito ay pandaigdigan at hindi ito limitadong pagtingin sa ating pamahalaan sa maraming panahon.

Sa kasamaan o kabutihang palad, maraming mabubuting tao at dedikadong empleyado o lider o taong pamahalaan mula sa pambansa, lokal at komunidad na organisasyon ng pampulitikang institusyong ito ang nagsisikap at nagbibigay ng kanilang buhay, panahon at talento sa abot ng kanilang limitadong kakayanan.

Madami ding magagandang programa na hindi batid ng maraming mamamayan dahil hindi naaabot ng karamihan ang mga serbisyong para talaga sa kanila.

Sa dalawang mukha ng pamahalaan, dapat makita ang tunay na serbisyong pampubliko at mga serbisyong pakitang tao lamang. Sa mga pagkakataon na ang mga programang pakitang tao lamang, may mga oportunidad at espasyo sa mga ito na maaring direksiyunan patungo sa mga seryosong direksyon upang mapaglinkuran ang maliliit at tunay na nangangailangan.

Ang mga mabubuting bahagi ng pamahalaan at mga puwersa sa loob ng mga organisasyong ito ang kailangan makita ng mga nawalan na ng pag-asa sa pamahalaan. Kailangan ng mga taong magtutulungan sa luob ng pamahalaan upang sa bandang huli ang gawaing pakitang tao ng mga TRAPO at pakitang tao para lamang sa pagkuha ng simpatiya ng boto at tao ay mas maging makahulugan na sa bandang huli ang maliliit, kapos at mga walang boses sa lipunan ang higit na magwagi at makinabang.

A Tribute to Francis Magalona-albert banico

Re-discovering the love for Filipino Identity and the future of OPM

I am not an avid fun of the artist. Yet, the end of the 80’s of the martial law babies and the opening of the 90’s of the generation Xers will not be complete without Francis Magalona. His death reminds us of something that the Bagets generation of Aga Mulach, Herbert Bautista and William Martinez are unique from the current youth culture.

But Francis M represents more. His pioneering effort in the rap genre as Vanilla Ice music sweep the city of Manila in the 90’s, lead to his bond with the icons of the Original Pilipino Music of the 1970’s such as Heber Bartolome and the Ethnic Protest Artists such as Joey Ayala. That musical tradition inspired the rising Francis whose name was also inspired from one great St. Francis of Assisi and the other St. Francis of Xavier.

It is not impossible why the master rapper become attracted to the concept of the other. This concept of the other represented by his Three Stars and a Sun dedicated for the global migrant Pinoy across the globe which when you hear reveals the influence of Joey Ayala’s music and the anti-US bases campaign of the lokal Brown band of the 90’s which includes cuts like May Isang Bayan, Ay Pedro and This is not Amerika.

It is the other perhaps why friends and his co-workers love him in the entertainment and music industry especially the emerging rappers then such as Andrew E with his Humanap ka ng Panget; Eat Bulaga rap contestant winner turned Bubble Gum and impersonator comedian, Michael V with an answer Kung gusto mo ng panget Ikaw na Lang. Withour Francis, Salbakuta may not exist. The Pinoy rock revival of the 90’s deeply connected with him and it is for this reason why Ely’s Eraserheads look upon him, and of course, why Parokya ni Edgar include rap in their music with a musical cut with Francis M entitled The Yes Yes Show and Bagsakan.

Yet, the most important contribution of the artist are the songs that deeply reflect on the Filipino identity, patriotism and the need to be proud as Filipinos. Filipino Identity, Solidarity, Taking care of the self, Family ties and most importantly, love for hard work and strong work ethics toward national progress are some of the themes. The prophetic songs such as Mga Praning may remind us of the arrest of Alabang Boys and their alleged drug dealings; Nilamon ng Sistema reflect the influence of Heber Bartolome’s Nena and remind us of Eraserhead and their Para sa Masa.

Rizal’s hope for the youth is re-echoed by Francis M with his Mga Praning; Kabataan para sa kinabukasan which is performed with his children and his loving co-bagets actress and wife- Pia; Ito ang gusto ko which is copied by aspiring turned young Senator Peter Cayetano in his campaign in 2007 and not to mention issues of crimes and social injustice in Lando with Gloc 9 and others.

Nasa palad mo ang Kapalaran, Kabataan para sa kinabukasan…
Oras ay ginto,Gamitin ng mahusay, Dahil ang oras ay walang hinihintay…

Son of the movie icons and love teams of the 1950’s, Pancho Magalona and Tita Duran, Francis came from the roots where the love for the Philippine arts dwell naturally in their blood and veins. Romantic as shared by Kaleidoscope world, Girl be mine and the Cold Summer Night which sounds like Michael Jackson’s RNB. Definitely, his memory and works embrace immortality

In the end, Francis left with enduring legacy. What it seems the absence of any articulation and discussion among the youth about the dying Filipino identity, strength, character and virtues within and outside the current mainstream Filipino music, may not wait any longer. The death of Francis M will lead to the rediscovery of his music and the modernization of Balagtazan where every street rapper hopes to emulate. His death will lead to the maturity of his students and friends such as Chito of Parokya, E-heads and the younger bands such as kamikaze.

The Original Pilipino Music will finally find his soul which started by the Apo Hiking Society, Corita, Rey Valera, Rico Puno, Hadji Alejandro, etc…- and continued by the likes of Sharon Cuneta and the original Under-age generation. Whatever they say about him, the Filipino soul will not only awaken finally in the voice of Francis M. with younger artists learning from him. The fusion of rap, rock and metal will soon be heard in your radio, imeem, you tube or MP5 with the rise of the Filipino pride in the younger music.

The Filipino Obama must be on the Right Side of History - albert banico

The Filipino Obama must be on the Right Side of History

No less than the first Afro-American President of the United States of America reminded everyone that to be able a nation to move forward, the leadership must be on the right side of history. I maybe sound like the 1900 RP little brown Americans then but significantly not as the Local Brown band of 1990's remind me that this RP is not America.

And what is that right side of history that still lightens the world? – The rule of law and the rights of man. It pertains to the natural law of Life, liberty and the rights of man to pursue happiness in a society where all men are created free and equal.

As Barrack Obama renew his countrymen to the original history of his beloved nation, that local presidential contender this 2010 who already signify their intention to run and mimic the candidacy of Barack must be reminded on something which is very important and that is history.

In which side of history they want to belong? Let us take our memory back to our own story for we have several truths to tell to the world.

In the early beginnings of the 1900 as Rizal predicted, the United States of America colonized the Philippines. He never hides his admiration to this newest nation who projects itself a beacon of hope and light that envision holding the world in 1776. That Great American Republic of 1900 which was so admired by the Propaganda Movement and self-exiled ilustrados scattered in Europe particularly Spain, Hongkong, Guam, Japan and those active in Manila and the neighboring towns was welcome with a little hesitation because of its promise of hope.

It was the reason why the landed elite of the Malolos Congress of 1899, the Negros Republic, the Federal Republic of the Visayas and the Sultane of Sulo totally embraced the coming of the Americans, unknowingly that some of these US Colonizers already deserted if not forgotten their own American Dream.

The Anti-Imperialist League, the Democrats and Mark Twain become the beacon of freedom then but were not heard. What was embraced was the wrong individualism in our political life and the further corruption of the already corrupted Colonial culture that already within the Indio’s veins in the 333 years of frailocracy.

Earlier, while American flag is admired across the sea on one side and compared like a dangerous storm while hated in the battlefronts on the other side, personal ambitions thrive that lead to election cheating by tampering votes, assassinations of comrades, treasonous acts of corruption, alleged deceit of government funds and desertion of barefooted soldiers and farmers who are defending the first Republic against the advancing “friendly” enemy by their own leaders.

It is that irony that we need to change….

The unequal friendship that we tasted starting from the Mock Battle of Manila, the stolen Bells as war souvenir, the negligence of our defense system since the last world War, the Parity Rights, the so Mutual Defense Treaty, the shooting of children along the former bases, the prohibition of the VFA and other things that we need to change.

Change is the promise of Barack Obama. In that promise, a living Hope shines with us and the World.

The same voices that echoed in the writings of Carlos Bulusan’s America is in the Heart in 1920’s. His generation’s influenced by false American ideals and modes of living yet find strength in Bulusan’s faith that cannot be destroy to grow out of desire to know America, to contribute something to her final fulfillment. Even if he is not apologetic in their way of life, President Barack renew this desire to know a great country for all of us especially those who want to be a Philippine President imitating his campaign style but not Obama’s imagination that had sprung from all our hopes and aspirations as Bulusan said.

Ferdinand Marcos tries to make the Philippines great again. Obama remind us that it cannot be done by one man dictator. It was done in their earlier forefathers’ by toiling on one hand. Time and again these men and women struggled and sacrificed and worked till their hands were raw so that we might live a better life. They saw America as bigger than the sum of our individual ambitions; greater than all the differences of birth or wealth or faction… joined to common purpose, and necessity to courage. Greatness is collectively earned and I guess cannot be forced by discipline alone.

It is for this reason that maybe, our own sitting President need to rethink for as Barack said, To those who cling to power through corruption and deceit and the silencing of dissent, know that you are on the wrong side of history; but that we will extend a hand if you are willing to unclench your fist.

Sloganeering and motherhood statements maybe, at least Barack has its own way of creatively presenting what he want while politicians in the Philippines who desire to be president only to be in the headlines and media coverage after every scandal without resolutions. The US President express the dreams of the common man regardless of nationality. The question we ask today is not whether our government is too big or too small, but whether it works — whether it helps families find jobs at a decent wage, care they can afford, a retirement that is dignified.

The stale political arguments that have consumed us for so long no longer apply as Obama said. I hope that this is realized in the Philippines by ending the rule of the political dynasties, the nepotism in government, the kamag-anak and kakilala system. This is the same cacique way of doing things. The real trapo politics and governance. The Guns, goons and gold are only consequences of this trapo and trapolito politics that is also infesting even the youth village councils mostly in this country.

It means that Obama’s campaign is not only about being young but young with imagination and a sense of purpose, meaning and history of, by and for the nation.
In Riza’s Indolence and Century Hence, sacrifice is the key to nationhood. To Ninoy before we doubt if he is insincere to his faith that all of us are worth dying for, sincerity is his battle cry. To Obama, it is about affirming the universal truths. Our challenges may be new. The instruments with which we meet them may be new. But those values upon which our success depends — hard work and honesty, courage and fair play, tolerance and curiosity, loyalty and patriotism — these things are old. These things are true. They have been the quiet force of progress throughout our history. What is demanded then is a return to these truths.
However, the truth is elusive in this country.

A Filipino Obama must side to the right side of truth and not to the half truths of history. For it is the truth that will set this country truly progressive and free. For that matter, we need a popular President. Someone who is acceptable for all. Someone who can settle our differences while facing the bitter truths of our history, accept his mistakes, listen to his people and depart from the legacies of deceit, factionalism and plunder that did not work for more than one hundred years.

In these truths, we must accept that even our economic system is badly weakened by the greed and irresponsibility on perhaps many. Let us look at our cooperatives where ordinary folks like fishermen and farmers contributed to their funds that are gathered yet stolen from them. Banks where common vendors save money but without further explanations closed without prior notice, pension and educational plans promised to secure a good future for a child suddenly closed to eternity, a delinquents because parents separated out of overseas migration to support them caught and jailed while bigger criminals are free without sense of shame.

But this is not supposed to be us. Filipinos prove their valor and courage in Bataan and beyond during the war with the stories of the genuine and unsung guerillas who passed away one by one without recognition, in EDSA 1 and even in Edsa 2. But the neglected Indio rise again in Edsa 3 only to be deserted by their leaders in the last moment only to solicit them again to gather votes for them.

Not all will be convince by this writings. But I believe that if Americans can recognize what is right, Filipinos can do it equally greater like them. By being an inspiration to people who long for a leader and a leadership by example in their pursuance to be accountable. Edsa 2 failed us. In fact all Edsa failed us. But it doesn’t mean those who are rejected by the people in that historical epoch can return to power without facing their conscience and truth.
The country can move once we learn from the lessons of America. By learning our own story. Settling our differences and more forward without denial of what happen to us in the last hundred years.

As we read this, somewhere in the jungle, our patriots from left and right and our brothers in the Islamic realm, fought for their own convictions and political leaders count the casualties for their own end. I hope that the next President will see that they are all Filipinos and earn a little respect from these young and veteran patriots of our land to settle their differences.

The change we need in the Philippines is not only faces but a change of how we view our selves and history. Change happen in America, as well as in Venezuela and Australia where traditional leadership was change dictated by ethnic majority.
Not all can be revealed without a matured population but we can start learning and be united with a common understanding. A Road less taken by our leaders. To end this call, let lament the decay of our rivers particularly the most romantic among them all – Pasig River.

It is said that crocodiles swim in that area long before the Spaniards came and even during the time of Noli Me Tangere's Gubat ng mga Ibara when Elias, the bankero save those youngsters who are in picnic mood disturbed by a huge crocodile.

The crocodiles in the Pasig River are already gone together with the giant trees and their mythologies of the lower realm such as the Kapre's and the barubal. What is left to us are the memories not of that legendary past but the huge corruption which we cannot resolve and the crocodiles in the human form waging havoc in every institutions of the land and whoever is in place to that palace by the river.

Filipino Obama's on the side of history -albert banico

Dear friends,
 
This Barack statement is so true to our present political state;
 
"To those who cling to power through corruption and deceit and the silencing of dissent," said the president, "know that you are on the wrong side of history...
 
I guess the present sitting executives in the national and local district of this country may reflect if they are on the right side of history.  It means that before we start marching to the center of power, we must first understand our bitter truths and by understanding it, without being hateful about it, before the march toward the right path of history can start.
 
It is said that history is written by the victors and winners. But Obama stressed that the old political ways no longer apply. This is maybe the same with the first indigenous Bolivian President Evo Morales and the center-left Australian Primie Minister Kevin Rudd. The History may be written by winners but not based of lies and deceit but by principle and dynamic support of the people.
 
The next RP Presidential aspirants come 2010 should also think about this. They should look back where our forefathers begun and how it was corrupted in the process. In this, 2010 aspirants will have the opportunity to rally the RP. Some will say morality is the force others will say order and discipline. But hopefully, more than words, may they lead the people by their example.
 
Perhaps, it is not about determining current challenges by old names of politicians and the pawns of power groups but by the greater old truths that inspire people to follow and strive with honesty and dignity. 
 
I think this is the politics of the 21st Century eclipse by so much violence and corruption. May the masa Indios bravos who were hated in EDSA 3 shine again with the faith and hope of other EDSA's lead not by old names and their pawns but real leaders from below.

Takipsilim ng Kabataan

Takipsilim ng Kabataan – albert banico

Sa isang hindi pankaraniwang okasyon ay nakapanayam ko si Leonor Briones ng UP Diliman. Napag-usapan namin ang kanyang artikulo sa ABS-CBN website na may pamagat na Twilight and Political Vampire.

Parang bibingka at puto bungbong sa simbang gabi o hotcake o kaya ay pandesal sa bakery ang mga librong Twilight, New Moon, Eclipse at Breaking Dawn sa mga bookstore. Pila-pila ang mga teen -ager lalo na iyong nasa kasibulan ng teen age year mula 12 years old pataas. Hiwalay kong tatalakayin ang detalye ng kuwentong bampirang ito sa ibang artikulo bagkus ay isasalaysay ko ang daloy ng usapan naming ni Prof. Briones.

Sa artikulo ni Prof. Briones, inalala niya ang mga kanyang henerasyon na aniya ay nakapanood din ng mga pelikulang Bampira gaya ng kay Christopher Lee at Gary Oldman. Ngunit aniya hindi naman ito kaakit-akit masyado dahil sa madugong istorya nito. Nagsaliksik ako sa internet, sinubukang magpunta sa mga bookstore at pinanuod ko ang pelikulang Twilight na ang sabi ni Ka Domeng ay Takip-silim sa tagalog.

Noong panahon ni Ka Leoning aniya, sa mga dekadang 50’s hanggang 60’s at 70’s, ang pinagkakaguluhan ng mga bata ay mga libro tunkol sa kasaysayan at mga isyung may kinalaman sa paglaban sa Imperyalismong Amerkano. Sa kanyang pagiging estudyante sa Siliman University, sinabi niyang bahagi siya ng henerasyon noon na hinubog ng Katolikong edukasyon at kamalayang panlipunang nag-impluwensiya nito. Pagtuntong niya sa UP Diliman bilang mag-aaral, isyu na ang Vietnam War at mala-rock star si Che Guevarra sa kasikatan na nag-export ng marahas rebolusyon mula Cuba upang ikalat sa buong Timog Amerika laban sa mapagsamantalang ekonomiya ng Kapitalismo. Madaming kuwento nito sa mga librong Edjop ni Pimentel at SDK Revisted na kapwa ngayon mabibili sa mga bookstore.

Natatandaan ko pa ang isang litrato ni Ka Leoning nang siya ay 17 years old lamang. Isa sya mga estudyanteng nakaupo sa taas ng isang bumbero sa kalagitnaan ng tinatawag na First Quarter Storm. Ang bumberong iyon ang aagawin ng mga estudyanteng anti-Marcos at ibubundol sa isang gate ng Malacanang. Nakita ko ang litratong ito sa isang pahayagan mga ilang taon na ang nakakalipas.

Sa ngayon ang mga ganitong pangitain ay bahagi na lamang ng mga alaala. Ang kilusang kabataan sa Pilipinas na humubog ng may kung ilang henerasyon ay naimpluwensiyahan ng pandaigdigang kamalayan at kilusang kabataan na bahagi ng tinatawag na New Left Movement matapos ang ikalwang digmaang pandaigdig. Sinabayan ito mga himagsikang anti-imperyalista at maka-komunistang kilusan sa Tsina, Vietnam at Cuba.

Nagkakaisa ang maraming beterano ng henerasyong ito na nagbago na ang kamalayan ng kabataan. Malayong-malayo ang kultura nila noon at ngayon. Ang kanilang henerasyon ay pagtingin sa kapwa at pagkondena sa sistema samantalang ang kasalukuyan ay pagtangap sa sistema habang iniisip ang sariling pag-unlad. Ang kulturang ito ay mahigit sampung taon na ding namamayagpag lalo sa batang Pinoy.

Noon ayon kay Ka Leoning, ang pangingibang bansa o brain drain ay optional lamang. Maari mong gustuhing umalis, mag-aral o magtrabaho at manirahan sa ibang bansa ngunit may pusong magbalik sa bayan. Ngayon, sa bayang pinagtaksilan ng maraming pangako, ang kabataan ay nag-aaral at pinag-aaral ng kanilang mga magulang sa mga kursong maaring maging daan upang mangibang bansa. May tiyak na layuning magpakalayo-layo ng tuluyan sa bayan. Makipag-sapalaran sapagkat ang mabuting kapalaran sa sariling bansa ay hindi masilayan. Hahanapin nila ito hindi lamang para sa sarili, bagkus kahit ipagpalit ang kanilang mga sarili.

Marahil ito ang kapalaran ng bayang sawi sa tula ni Balagtas na patulang inuulit-ulit noon ng yumaong Senador Raul Roco, isang kandidato sa pag-kapangulo at nagpahayag na siya ang iisang pag-asa ng bayan ngunit sinawing palad.


---------------

Sa pagitan ng pakipot at Torpe – albert banico

Hindi na bago ang kuwento ng mga bampira. Sa internet, ang folklore o kuwentong bayan at kababalaghan sa Pilipinas gaya ng Aswang ay katapat na literatura ng nakaririmarim na nilalang na ito. Sa pagtataya ng maraming saliksik sa literature, natatangi ang Ilocos region na walang binanggit tungkol dito. Mayaman sa ganitong kuwento ang mga pulo sa Visayas lalo ang Capiz, Ilo-ilo at Antique. Katunayan, bago pa dumating ang mga Kastila, popular na kahit noong 16th siglo ang mga kuwento tungkol dito. Nagkaroon pa nga ng Aswang Festival sa isang pook sa Visayas na matinding kinondena ng Catholic Bishop Conference of the Philippines (CBCP) kaya ito napahinto.

Kaugnay nito, mabentang-mabenta ang mga librong Twilight, New Moon, Eclipse at Breaking Dawn sa mga bookstore. Pila-pila ang mga teen-ager lalo na iyong nasa kasibulan mula 12 years old pataas. Ang matagumpay na pelikula ay hango sa isang nobelang sumikat sa mga kanluraning bansa at mala-kanluraning bansa gaya ng Pilipinas. Kinababaliwan ito ng mga kabaataan. Pila-pila ang bumibili ng libro. Gayundin. kahon-kahong kopya ang nabibili at ang hindi makabili ay nakikipaghiraman sa kaibigan. Halos P400-500 ang halaga ng bawat isang libro.

Napanuod ko ang pelikulang Twilight na umiikot sa buhay ni Isabelle Swan, isang teenager na nagmula sa isang broken family at may amang abalang abala sa kanyang trabaho. Sa libro, ang kuwento ay naikot sa mga bampirang cute ngunit sa pelikula, sumentro ito kay Bella na nag-iisa at naghahanap ng pagmamahal at kasama sa kanyang magulo at batang buhay. Hindi nakapagtataka na karaniwang babae ang bumibili at nagtitiyagang pumila sa usong libro na mala-Harry Potter ang propaganda at marketing strategy.

Sa unang libro kaklase niya ang bampira na umiiwas sa kanya dahil ayaw niyang mabiktima si Bella. Labag sa tradisyon ng pamilya ng bampirang cute na si Edward na lumapa ng tao bagkus ay mas type nila ang dugo ng mga hayop. Hindi nga lang nila ito niluluto gaya ng mga Pinoy na mahilig sa dinuguan bagkus mas okay sa kanila ang fresh blood of animals. Dahil sa pag-iwas ng cute na bampira at seatmate mismo ni Bella, naintriga ito at lalong lumapit sa bampirang teenager. Ganun naman sa magkakaklase kong crush nila ang isang kaklase, lalapit at lalapit sila habang iiwas kunwari kahit na gusto nila ito at kung sila ay torpe. May pagka-gentleman ang cultured na bampira at mukhang ito ang hinahanap ng kababaihang kabataan.

Ngunit kinondena ito ng feministang manunulat ng Blast Magazine na si Kellan Rice na sexist aniya ang plot ng kuwento at abusive ang kinahinatnan nito dahil naging dependent sa lalaki si Bella at kailangang nandiyan ang poging bampira para protektahan siya sa mga cute ngunit halang at mababangis na teenage vampire at ayaw ng fresh dinuguang hayop.

Naalala ko tuloy ang A Walk to Remember ni Barry Moore na panghigh school din ang tema ngunit sa Twilight series, hinaluan ng mga halimaw na bampira at werewolf na naka-love triangle ni Bella. Sa ikalawang libro o sequel ay naging dalawa ang love interest ni Bella-isang bampirang pakipot at isang torpeng werewolf ngunit protective. Kung tutuusin, lalabas sa buong serye na ang pinaka-agresibo ay si Bella sapagkat sa bandang huling libro, lalabas ang naturalisa nito na bago siya magpakagat kay Edward at maging bampira ay nag-request itong makipagtalik muna sa huli.

Kung tutuusin anti-feminista ang pelikula sapagkat pyudal na pyudal ang estilo ng mga bampirang naglalaban. Ang mga bampirang pakipot at mga garapal na gaya ng kontrabidang si Viktoria ay nagpapangap na Classical ang kanilang life style base sa orihinal na nobelang Dracula ni Bram Stoker noong 1897, 1992 movie at pelikulang Nosferatu noong 1920’s. Ibang-iba sa mga detalyadong vampire series gaya ng pelikulang Underworld na babae ang bida, Blade at Interview with a Vampire noong 1994. Ang mga pelikulang ito ay may habi ng malasakit at pagmamahal sa kapwa lalo na sa kapwa bampira.

Kung ang regalo mong natangap ay nobelang gaya nito o makapanuod ng tungkol sa mga manananggal at, magandang alalahanin ang isang tula ni Rudyad Kipling na may pamagat na The Vampire. Aniya, A fool there was and his goods he spent…some of him lived but the most of him died, even as you and I. Kung gagastos ka, maaring bampira din o mananangal ang binigyan natin ng pera dahil nawalan ka ng buhay at kamalayang makatulong sa iyong pagkatao. Sila ang kumita at ikaw na bumili o gumastos ay naisahan.

Inagaw na alaala – albert banico

Ninakawan ka na ba? O kaya ay inagawan ng alaala? Ano kaya ang pakiramdam? Dumaan ako sa Binondo sa Maynila nitong nagdaang Linggo at laking gulat nang makita ko na ang aming paaralan ay naglaho na. Aktibong ginigiba ng mga buldozer ang mga puno at hinuhukay ang lupa na dating kinatatayuan ng mga gusali ng Mataas na Paaralan ng Jose Abad Santos.

Ito ay itinayo noong 1947, matapos ang ikalawang digmaang pandaigdig para sa mga mahihirap na mag-aaral ng Binondo, Tondo at karatig na pook sa Maynila. Nag-umpisa bilang satellite ng Arellano High School at noong 1947, mula sa Cuartel Meisic ay binuo kasama ng mga kubong itinayo ng US liberation army. Ang Cuartel Meisic ay dating kuwartel ng mga Kastila, ginamit na bilangguan ng mga Hapon, at naging Manila Police Department Prison Cell o MPD. Tinatawag namin itong MPD JASHS annex noong 1987 at naging compound naming mga mag-aaral sa unang baitang ng Abad Santos.

Ayon kay Neil Cruz ng Philippine Daily Inquirer, noong 1954, si Pangulong Ramon Magsaysay ay naghain ng Presidential Proclamation 46, kung saan ipinagbabawal ang pagbili o pagbenta at ginamit ang katagang “reserving (it) for use of the City of Manila as sites for the Meisic Police Station, Jose Abad Santos High School, Basic Health Center, and the Office of the City Engineer."

Noong Oct. 4, 2005, si Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo ay naglabas ng Proclamation No. 925, na naglilipat sa kapangyarihan at pamamahala ng lunsod ng Maynila sa pakikipag unganayan sa Department of Education ang nasabing lugar. Kaugnay dito ang pagbu ng inter-agency committee

kasama ng lunsod ng Maynila bilang chair at representatives mula sa Department of Education at Department of Environment and Natural Resources kasapi sa pagbuo ng implementing rules.Ayon kay Neil Cruz, binanggit nila Mayor Alredo Lim at Senador Jamby Madrigal na, "The scheme of the respondents -- to remove JASHS and RSHS reserved by Proclamation 46 to give way to condominiums and a shopping mall -- could not have been envisioned by Proclamation 925 as otherwise it could have been so stated in simple terms and there would be no need to formulate implementing rules and regulations," Ang Cuartel Meisic ay naunang giniba at ginawang Meisic Mall na ayon sa mga kritiko ay isang historical site at sa 1987 Constitution ay hindi puwedeng gibain na hindi lumalabag sa Republic Act 7356.
Nauna na ring nagiba ang Raja Sulayman High School sa katwiran na komersiyal daw ang lugar at business area kahit tinutulan ito ng mga estudyante at mga guro.. Bigla napasok sa isip ko na ang Assumption ay nasa Makati at ang University of Asia and the Pacific ay nasa Ortigas, Pasig, ngunit dahil may kaya ang mga nag-aaral dito kahit komersiyal din ang lugar hindi pagtatankaan na gibain bukod sa mga pribadong pag-aari ito. Hindi ito ang patakaran sa mga pampublikong paaralan. Inilipat ang dalawang paaralan, ang JASHS at RSHS sa mas maliit na lugar.

Sa unang tingin, maganda ang pinaglipatan malapit sa ilog Pasig ngunit sinasabi na ang lugar ay napakainit sapagkat napapaligiran ito ng mga Condo unit na pag-aari ng Chinoy sa Binondo. Ibinasura ang TRO na siya sanang pipigil sa pag-giba sa paaralan dahil nakatayo na ang paglilipatan. Habang tumatakbo si Mayor Lim noong 2007 sinabi niyang pipigilan niya ang pag-giba sa JASHS at ang itinayong paglilipatan ay maaring gawing ospital sapagkat kulang ng pampublikong ospital sa Maynila.
Giba na ang maraming monumento ng alaala sa Jose Abad Santos High School. Maari kang manakawan ng salapi at kagamitan ngunit huwag naman isama pati ang pag-aagaw sa mabubuting alaala. Isinulat ko na ito sa mga kinauukulan, tanging ang opisina ni Pia Cayetano at akbayan pa lamang ang sumasagot. Si Pangulong Dadong Macapagal mismo ay nagsabing makasaysayan ang pook ayon kay Bampi Harper. Sinasabi ng mga estudyante, guro at mga empleyado na malakas ang kapit ng dating alkalde ng Maynila at ngayon ay puno ng DENR na si Lito Atienza.

Wala raw magagawa ang mahihirap na tao. Tinanong ko ulit ang aking sarili noong sabado matapos kong makita ang lugar, nawasak na paaralan, alaala, kasaysayan at mga pangako… pati ba mga puno?

An Open Letter to Save the Trees of JASHS

(Jose Abad Santos High School) in Binondo

Prof. Albert Banico, MSS
Batch 91- JASHS

“

Let there be a place where a noble’s man’s ideals and virtues will forever be upheld.” This are the words of Justice Jose Abad Santos, the acting president of the Commonwealth Republic after President Manuel Quezon appointed him short before he left for United Sates during World War II.

The place was mentioned by Abad Santos was finally came into being when the Justice noble wishes find fulfillment in a vast 20,000 square meter lot bounded by Reina Regente, Felipe II, Meisic and La Chambre Strets. JASHS started as a satellite Arellano High School which was housed of an old building earlier used as a Japnese garrison and later on MPD (Manila Police Department) Meisic Prison and was formally inaugurated on October 25, 1947.

The Jose Abad Santos High School is a towering example of humble beginnings, academic pride, historical and cultural heritage, collective memory and the sad plight of untamed urbanization.

By continuously upholding the uncompromised principles of serving the country, teachers and students alike stood to live the culture of “self-reliance and responsible citizenship” which become the commencement exercise theme of Batch 1991 where the author of this article belong. Sadly, after more than half-a-century of educational growth, JASHS as known to many graduates and students was silently transferred. With the first quarter of 2008 ended School and, Mini-Bakery, Home Economic buildings, rondalla compound, classrooms, gymnasium-Social Hall, Monuments and Marian grotto were pulverized and destroyed into ground zero. This includes old trees that was already cut and cut into pieces since summer of this year.

The danger was felt earlier in the last quarter of then Manila Mayor Lito Atienza’s urban renewal program dubbed as Buhayin ang Maynila. The term of Atienza witnessed the desecration of several historical sites in the city of Manila including the Arroceros Forest Park and the Jai Alai Building at Taft Avenue design by one of the country’s national artist.

The first portion JASHS that was destroyed was the MPD Meisic (Prison) old adobe building surrounding that was earlier included as part of the JASHS first year high school sections. The adobe compound was used by the Japanese army as prison cell that was originally housed the Commonwealth MPD. The first classrooms of JASHS were the Huts left by the liberation forces shortly after the liberation of Manila in 1940’s. Simultaneously with the Raja Sulayman High School which is a neighboring school of JASHS, MPD compound were bulldozed to pave the way for the Meisic Chinese Mall and another Chinese mall dubbed as 163 mall known for alleged over staying Chinese tourist who are publicly engaged in business trading as reported by mass media.

Philippine news reports alleged sold JASHS campus by Mayor Atienza to the owner of Megaworld to construct a new giant commercial and residential hub to the Binondo district.

Mayor Alfredo Lim who is a constant guest speaker of JASHS in the late 80’s when he is the mayor of the city, promised in the 2007 election and running in the same office where he wok several years before, that he will protect the JASHS and the proposed smaller campus where the school is set to transfer then will be converted into a city hospital since he observed that Manila lack health and social services. Sadly, the transferred of the school was effected during his term after he re-elected mayor of Manila.

What is more equally disturbing are the “second killing and execution” not only of Justice Jose Abad Santos and Raja Sulayman High School but the also the rape and arrogant cutting of half-century trees along the street between the school and the trees inside the old JASHS compound.

The equally disregarded 1987 Constitution recognize the Philippine State obligation toward education of its citizenry. With the smaller facilities in the new JASHS compound near Escolta and Pasig River, the educational services and facilities are limiting to serve the youth and transient students of Tondo and Binondo district. Teachers, students and alumni alike lobbied in the City Hall and even actively joined assembly and court hearing felt helpless after a sudden letter asking them to leave the premises of the old JAHS.

The JASHS trees are monuments of the remaining academic and cultural heritage of JASHS collective memories across generation for the last more than half-a century. I call the attention of now DENR Secretary Lito Atienza to reveal to the public, the alleged payment that was made as claim by one security guard in the old JASHS premises to certify the cutting of trees within the premises.

I also call the attention of Mayor Alfredo Lim and especially the City council of Manila who become enraged when a slaughter house which was owned by relatives of a city official and was forced to be closed but so silent in the destruction of a historical landmark and academic tower in the great city of Manila.

May media people, legislators, environmentalist, students, teachers, advocates of responsible urban renewal, patriots, students, teachers and JASHS alumni hopefully joined hands to restore the remaining trees for trees are not only symboy but a natural monuments for all generation.

Chief Justice Jose Abad Santos was given a choice by President Quezon of going with him in Australia or staying in the Philippines. Abad Santos Stayed and was appointed acting President (Head) of the commonwealth government. The Japanese capture him in Cebu and was shot in Mindanao for his refusal to collaborate.

The trees symbolize the towering pride of that heroism; let us join hands to SAVE the Trees of Jose Abad Santos High School! The remains of our collective memory as we protest the destruction of our beloved alma mater!!!



Sources:

Philippine News Articles, 2007-2008

Gleeck, Lewis, Jr., the Third Philippine Republic, New Day publisher, 1993

43rd Commencement exercise, Jose Abad Santos High School, April 14, 1991

Philippine Constitution, 1987

Abaya, Hernando, Betrayal in the Philippines, 1946


Nawasak na paaralan, alaala, kasaysayan at mga pangako pati ba mga puno

Pimples, feelings at iba pa -albert banico

Kagigising mo pa lang. Nagulat ka! Pulahan ang itsura. Parang bulkan, unti-unti ang ilan ay pinapagitnaan ng manilaw-nilaw na hindi mo maipaliwanag. Sasabog na hindi mo matangap. Sasabog din ang iyong pagtitimpi.

Naiiyak ka na. Wala kang magawa. Katulad ka rin ng maraming Pilipinong pinagtaksilaan ng mga nasa puwesto at sumampa sa iyo ng katapatan. Hindi naging tapat ang facial cleanser mo, ang beauty soap mong ang ganda-ganda ng marketing sa commercial, ang facial cream na napakamahal at hindi mo naman mabili ang produkto ni Vicky Bello o mapuntahan ang Clinic ni Calayan. Nagtiis ka na lang sa parlor malapit sa inyo at sa pangako ng bading na friend mo. Walang effect ang facial spa, ang dami mong na namang pimples!

Naalala mo pa ba? Tinanong mo ang sarili? Paano na ako haharap sa crush ko? Nakakahiya! Ang laki ng tigyawat mo. Parang ni Rodulf na Red Nose Raindeer ni Santa Claus tuwing pasko. Nag-umpisa sa maliit na kung ano. Nag-iisa. Sinabon mo. Panay ang tingin sa salamin sa kuwarto, salamin sa bulsa o bag mo. Salamin sa banyo. Pati sa classroom, nagsasalamin ka pa rin kahit nagtuturo na ang teacher mo. Feeling niya tuloy wala siya sa clasroom kundi nagpunta siya sa malaking rest room.

Kabataan di ba? Tinext mo ang friend mo. Parang ang nanay o ate mo, tinawagan ang friend kung ano ang gagawin. Ano ang bibilhin? Anong dasal ang pangontra! Napray ka pa ever! Doon sa Baclaran o St Jude sa Mendiola, natuto kang magdasal. Ignore mo ang mga rally. Di mo hear ang protest sa Plaza Miranda. Mas focus ka sa Nazareno at natuto ka pang magpahula kung kelan mawawala ang pimples. Grabe na to!

Ito ang simpleng alalahanin ng talagang kabataan. Walang silang pakialam sa mga isyung pambayan. Kaya wag lokohin ng mga nagpro-protesta ang kanilang sarili na ang kabataan ay handa nang tanganan ang kanilang papel sa tungalian ng kasaysayan. Mahirap ang global warming. Complex masyado! Ang soil erosion o deforestation. Malaki na ang pimples sa ilong, mas masakit at mas ramdam. Pumutok kaya!

Naligo ka kanina. Sinabon mo. Hindi mo inaasahan. Nagdugo. Nakakadiri, me nana! Kasabay ng malinaw na tubig ang pulahan at may manilaw nilaw na kulay ang dumadaloy sa iyong mukha. Parang pampulitikang koalisyon sa pagitan ng pulahan at dilawan, pero mas feel mo ito. Naiyak ka ulit. Paano na si crush! Paano mo na haharapin ang mga crush. Umiyak ka at sa school pinilit mong wag kang makita ng mga crsuh mo. Pero nakita ka. Dyahe paano na to? Text ka ulit sa best friend at ang sabi mo two weeks na ito at they are still there and growing rapidly. Parang hunger and gap between the rich and the poor!

Sa bahay, hindi ka nakatulog ng gabing yon. Inisip mo ang mga posibilidad. Sa kakatext naubos ang load mo. Sarado na ang mga tindahan wala ka nang mapupuntahan. You try to dial a friend pero ring lang ng ring. Mahaba ang gabi, pinilit mong manuod ng TV at nakita mo ang mga balita tungkol sa mga patayan sa Mindanao. Hindi mo maintindihan. Pero naawa ka sa mga bata at nawalan ng bahay. Pero mas nakakatakot ang mukhang sinasakop ng mga mananakop na pimples.

Hindi ka makakapayag. Pero hopeless ka. Napuyat ka ng gabing yon. Nakalimutan mo ang mga homework mo. Ang term paper sa kinamumuhian mong teacher. Ang project ninyo sa science, math at english. History repeat itself. Those who never learn their mistakes will always repeat their past. But, past is past. Ang mahalaga ay ang ngayon. At ngayon ay may pimples ka!
You pray a lot. Sana wala nang pimples. Magpakamatay na lang kaya ako? Pero paano na si crush? Kabataan!

______

ang mangarap ng imposible - albert banico

Impossible Dream, isang kanta mula sa 1965 musical Man of La Mancha. May pamagat din na The Quest. Ang La Mancha ay hango sa inspirasyon ng 17th Century masterpiece ni Miguel de Cervantes na Don Quixote. Ito raw ang hamon sa mga kabataan ngayon ayon sa liham ni dating senador Jovito Salonga sa mga batang Pinoy. Ito raw ay walang iba kundi ialay ang kanilang buhay sa malaking layunin gaya ng imposibleng pangarap at abutin ang hindi maabot na bituin.

Ito rin ang nabanggit ni ng pinaslang na Senador Ninoy Aquino sa kanyang mga huling liham sa oposisyon noong diktadurang Marcos. Nais ni Ninoy na magkaisa ang mga Pinoy upang mapigilan ang pagpapatayan ng mga Pilipino. Ang labanan sa pagitan ng may roon at wala, kristiyano at Muslim, Oposisyon at pamahalaan. Kailangan daw ibalik ang matinung pag-iisip at mag-usap ang mga nagtutungalian at pag usapan ang problema.

Ang kaliaksan ng kabataan bilang siya ay hindi nagbago sa mga nagdaang panahon. Siya pa rin ang bahagi ng buhay na naghahanap ng kanyang sarili, pagkatao at lugar sa mundo. Ngunit bilang kabataang Pilipino, siya ay nagpanibagong hubog sa nakaraang dalawampung taon bunga ng maraming pagbabago pisikal na pagbabago sa kanyang paligid at lipunan.

Nakakalito ngunit totoo nagbago ang kabataan ngunit hindi siya nagbago. May pagbabago sa pisikal na anyo ng lipunan ngunit sa kultura ay ganun pa rin siya. Ang malawak na bilang kabataan ay nais mangibang bayan o yumaman upang makamit nila ang kanilang mga pangangailangan sa buhay o kung palarin pa ay makatulong sa nangangailangan. Sa dami ng nakausap kong kabataan sa luob ng sampung taon, lumalakas ang tinig na mangibang bayan at yumaman upang maabot ang kanilang mga pangarap.

Ang mga pangarap na ito ay simple at personal. Kahit gaano kadami ang mga kabataan na nalagpasan na ang kanilang mga personal na interes kung sila man ay tapat sa kanilang sarili, mas marami ang nagpapakatotoo na unahin ang kanilang mga sarili. Malaking pagbabago ito kumpara sa mga nagdaang panahon.

Sa tala ni Sen. Salonga at sa kanyang mga nasaksihan ito ang kanyang mga nasambit sa sulat: throughout our history, it is the youth that has led our people in our struggle for freedom. Si F. Sionil Jose, nawika niya sa kanyang librong In Search of a Word (1998) na ang mga kabataan ay parehong din na tiwali sa mga matatanda. Kaiba ito sa inilalarawan ni Salonga: During the dark years of the Japanese occupation, many young men and women in Luzon, Visayas and Mindanao joined the resistance movement against the invader. When Marcos declared martial law; the cream of the nation's youth went underground and gave their all for the sake of freedom and democracy. Many died without seeing the dawn of freedom.

Noong Agosto 21, 1983, may inihandang pahayag si Ninoy Aquino kanya sanang babasahin sa kanyang pagdating kung hindi siya nabaril sa Tarmac. Ito ay may pamagat na Faith in Our people, Faith in God. Sinabi niya na: The nationwide rebellion is escalating and threaten to escalate into a bloody revolution. There is a growing cadre of young Filipino's who have finally realize that freedom is never granted, it is taken. Ang paglalarawan na ito ay malayo sa larawan ng mga kabataan ngayon matapos ang 25 taon. Kay Leonor Magtolis Briones, ipinahayag niya na:During the sixties, thousands of students all over the world marched on their governments. A common theme was the war in Vietnam .

Nasabi niya: The emergence of political, social and economic crises is radicalizing the students. They are aware of the disarray in governance They now attend rallies and assemblies in greater numbers. They are busy organizing forums and symposium. Slowly, the sleeping giant is awakening. Ngunit, magsama-sama pa ang mga kabataan na ito sa kalye, ang malawak sa kanila ay hindi kasali.

______

Ang makaraos at magparaos -albert banico

Sa mga sanaysay ni F.Sionil Jose at Ka Domingo Landicho, maraming bagay na nagpapakita na hindi nagbago ang ating bayan. Nagpalit-palit lamang ang ating mga pangulo at mga lider sa lokal at pambansang pamahalaan na kung hindi tumatalikod sa kanilang sinumpaan ay nagtataksil sa kanilang mga kababayan. Ang malayong pagitan sa pagitan ng mga lunsod at kanayunan, ang higit na pagitan ng mayaman at mahirap at ang mga nakapag-aral at hindi nakapag-aral ay patuloy na sakit na pinupuna na noong pang dekada 60 o mga nauna pang panahon. Ito ay makikita sa sinulat nila yumaong Raul Manglapuz at iba pang mga manunulat noon.

Kay Sionil Jose, ang pagkain ng tatlong beses sa isang araw ang pangunahing alalahanin ng ating mga kababayan. Wala itong pinag-kaiba sa pagsasaliksik namin ng mga estudyante ko duon sa San Beda College tungkol sa Pangrap ng Pinoy nalathala din dito sa Tanod. Pangarap ng Pinoy ang kumain tatlong beses isang araw, makapag-aral upang makapag-trabahao upang makakain tatlong beses isang araw t kung hindi ito masusumpungan ay nais niyang mag-abroad upang mapag-arak ang mga anak o kapatid, may trabahong sapat at upang makakain ang pamilya tatlong beses isang araw.

Marahil kung totoo ang bintang ng ibang madumi ang isip na wala naman daw talagang krisis sa bigas at ito ay gawa-gawa lamang ng pamahalaan (na sana at hindi totoo sapagkat may mga grupo ng mga magsasakang nagsasabi na sapat ang supply ng bigas sa bansa). Kung totoo na gawa-gawa nga ito na wag sana, maaring nais subukan ang pagtitimpi ng mga Pilipino, putulin ang kanilang payak na alalahanin at matutong bumangon pang itanong sa sarili na ang tao ba ay nabubuhay nga lang sa tinapay? Nakasulat ito sa bibliya at higit daw sa pagkain ang pagkaabalahan ng mga tao. Ngunit hindi naman pandesal lamang ang pagkain ng Pinoy, marami bukod sa bigas. Nariyan ang kamote, mais at saging na saba.

Naisip ko tuloy, ang mga Pilipino ba ay hedonist at sadyang mahilig sa pleasure. Mga bagay na higit sa kanyang pangangailangan. Nagsubok akong pihitin ang isipan ng ilang kabataan. Dumating kami sa kasunduan na ang layunin ng mga karaniwang Pinoy na makaraos sa isang araw ay kaakibat ng layuning mabuhay.

Ang layuning mabuhay ay likas sa isang nilalang sa daigdig na ito. Ang tubig at pagkain kasunod ng damit at bahay ay mga likas na pangangailangan ng maraming tao upang mabuhay ng simple at may dignidad kahit paano. Sa layuning ito masasabi na hindi naman hedonist ang mga Pinoy kundi nais niya lamang mabuhay. - ang makaraos.

May sinuri akong mga pangyayari noon at ngayon sa ating bayan: Ang ating mga Pista at pagdiriwang ay umiikot sa iba't ibang pagkain. Ang ating pag-aalsa sa EDSA noong 1986 ay kinakitaan din ng pagbibigayan ng pagkain, sayawan, hiyawan at kantahan lalo nang mabalitaan ng lahat na wala si Marcos. Ang ating makabagong himagsikan ay nakatuon din sa pagsasaya. Naalala ko noong EDSA 2, nasa kanto pa ako ng Edsa Shrine nang gabi ng Enero 19, 2001. Wala na akong mabilihan ng pagkain at isang may magandang pangalan na ginang na nakalimutan ko na ang nag-abot ng sanwich. Hindi bala ang dala-dala nila duon kundi tinapay at inumin. Sa EDSA 3, ikanagalit ng mga nagpunta duon sa mga media reporters ang pagkuha sa kanila ng kamera habang nag-aagawan o humihingi sila ng libreng pagkain mula sa oportunistang politiko na nanawagan sa kanila at nawala noong ang mga taong bayan ay humarap na sa pamamaril ng militar at pulis.

Makaraos na ibig sabihin ay makalipas. Minsan ay pagpaparaos o pagpapalipas sa buhay na api, pagsasamantala at tiwaling pamumuno ng ating lider at institusyong malayo na sa tunay na damdamin ng ating bayan. Iba na talaga ang marunong sa nagugutom. Ngunit hindi magiging marunong ang taong kumakalam ang sikmura. Pipiliin nilang makaraos kahit magbenta ng kahit ano, katawan, laman luob, poste, rebulto o kahit prinispyo. Hindi ito ang dahilan bakit itinakwil ng bayan ang batas militar.

_______

Lakas ng isip at mabuting luob -albert banico

Ginagamit ko ang salitang lakas (o strength) at hindi kapangyarihan (o power) bilang instrumento ng paglalarawan sa posibilidad at kakayanan sa kabataan.

Sa maraming sanaysay ng mga politiko at mga mandirigma ng nagdaang panahon, nais nilang gamitin ang kapangyarihan ng kabataan bilang armas pampulitika. Kung tutuusin, pati nga si Jose Maria Sison ay may artikulo noong pang dekada 1960 tungkol sa student power. Ayon sa sanaysay na ito, hindi magiging matagumpay ang kapangyarihan ng kabataan kung ito ay hindi nakikiisa sa mga layunin at pangarap ng mga magsasaka sa kanayunan, sa mga mangagawa ng lunsod at mga batayang sektor ng lipunan. Ang kabataan ay sankap sa propaganda.

Ang ilan naman ay nais lamang gamitin ang kabataan sa kani-kanilang makasariling interes sa pulitika o negosyo. Makakumbinsi ng mga kabataang hahawak ng mga kampanya sa eleksiyon at lilikom ng boto upang makaupo sa puwesto. Ang mga kabataan na tagabili o taga-konsumo lamang ng mga paninda ng mga kapitalista o negosyanteng hayok sa tubo habang patuloy ang maraming batang lakas pag-gawa ay walang puknat na pinagsasamantalahan ang kanilang lakas. Pagkatapos nito ay wala nang halaga ang mga batang nagpursige sa nabanggit na layunin.

Halimbawa dito ay ang mga taga-pintura ng mataas na gusali, condo o commercial building na kinokontrata sa luob ng isang buwan. Nakabitin maghapon sa initan ng araw sa may kung ilang palapag ngunit walang insurance. Kikita sila ng P1,500 sa luob ng 15 days at matapos nito ay maghahanap uli sila ng gusali na kanilang pipinturahan. Uuwi sa kanilang putikang komunidad at tatanawin na lamang ang matatayog na gusali mula sa kanilang maliiit na dampa.

Isinulat minsan ni Ka Domeng ayon na rin sa isang balita ng Department of Health at World Health Organization na laganap ang malnutrisyon sa bansa. Tinawag ni Ka Domeng ang kabataan na mga batang walang lakas. Tinutukoy nito ang nutrisyon ng mga batang nag-aaral o hindi nakapag-aaral na nagugutom sa iba't ibang sulok ng bansa.

Ayon sa estudyante ko, ang taong walang laman ang tiyan ay hindi makapag-iisip ng sapat, tama at wasto. Maraming beses ko na itong narinig sa maraming libro at talakayan. Ang potensiyal ng kabataan sa lahat ng bayan ay malawak. Ang institusyon na organisado at malalawak ay saligan ng kabataan. Sila ang lakas panlipunan ng kabataan at bayan. Ngunit gaya ng nasabi ko noon, kung ang mga institusyong pamahalaan, simbahan, hospital at paaralan ay hindi na makatugon sa pangangailangan ng lipunan, dapat nating itanong bakit pa sila nakatayo?

Ang batang nahubog na tamang nutrisyon at nahubog ng tamang pag-uugali ay makakabuo ng lakas ng isip at luob. Ang malakas na luob ay nagbibigay ng ibayong kakayanan sa malikhaing pag-iisip, posibilidad at pag-asa. Ngunit kung ang kabataan ay pinalaki sa gutom o hindi sapat na nutrisyon gayundin ng bayang sinanay magutom ng mga lider na nagpapakabusog sa kanilang katiwalian-anu nga bang lakas ang mahuhubog natin sa kabataan?

Ayon sa marami, sa panahon ng gutom, katiwalian, pagsasamantala sa kapangyarihan ng mga nasa poder at yaman, ang tunay na mga lider ay lalabas. Tatawagin sila ng panahong ito. Makikita ng bayan ang tunay na lider at mga nagbabalat-kayo.

Sa mahabang panahon, naroon ang kabataan. Ipinakita ito sa ating mga kasaysayan ngunit nabigo sila sapagkat ang pinakamatatalino sa bawat henerasyon ay nagpatayan o kundi man ay nawalan ng tiwala sa isa't isa. Malalakas ang kanilang isip at luob ngunit nakalimutan nila ang pangangailangan ng mabuting luob at ang layunin nilang wakasan ang kahirapan sa ating bayan.

Maunlad na buhay, mabuting pinuno, tapat na pamahalaan – albert banico

May 20 taon na rin ang aking karanasan at pakikisangkot sa sektor ng kabataan at mag-aaral.
Kung tutuusin, ang mga taon na ito ay bumubuo ng isang henerasyon at sa pagitan ng mga taong ito ay nagpapanagpo ang magkakaibang henerasyon na nagdadala ng kani-kanilang paniniwala, kultura, lenguwahe, musika at aspirasyong indibidwal at pambayan. Hindi ko na isusulat ang mga nagdaang panahon sapagkat marami na ang librong naisulat tungkol dito.

Sa isang talakayan kasama ng aking mga mag-aaral sa luob ng aking mga klase, laging nauungkat ang mga diskusyunan tungkol sa mga hangarin ng kabataan. Dahil hindi sila palabasa ng mga libro tungkol sa kasaysayan at hindi rin sila mahilig sa balita, halos nabubuhay lamang sila sa kasalukuyan at dikta ng bawat araw. Wala silang detalyadong nalalaman tungkol sa kalagayan ng bansa o ng daigdig. Ang alam nila ay tiwali ang pamahalaan at mahirap ang buhay.

Ang kahirapan ay nararamdaman nila sa taas ng matrikula, pamasahe, bigas at pagliit ng halaga ng kanilang baon. Ang suliraning pambayan ay nalalaman nila sa pamamagitan ng nakikita nila sa paligid at mga munting balitang nasagap nila sa celphone, internet, kaibigan, silid-aralan at sa kalye. Hindi nila ito natutuklasan sa mga malaking demonstrasyon o pagtitipong pulitikal. Sa Morayta nga, kapag may rali o demo ang mga militanteng kabataan ay parang normal na lamang na tanawin. Wala itong dating sa kanila. Ang ilan nga ay humahanga ngunit marami ay dead-ma lamang.

Nais nilang maging masaya. Dahil maraming suliranin dala ng mga nauna kong nabanggit at higit dala ng mga suliranin sa luob ng kani-lanilang pamilya. Sa pagtatanong kung anu ang nais ng kabataan, nais nilang makatapos sa pag-aaral, matulungan ang pamilya at magulang, makapag-trabaho ng maayos at higit sa lahat mabuting pinuno sa tapat na pamahalaan. Nais nila ito upang ang kaban ng bayan ay hindi malimas at gayundin magamit sa pagpapaunlad ng bayan upang hindi puwersahang mangibang bayan ang nais magkaroon ng mabuting buhay.

Sa mga tinig na ito, hindi nangangahulugan na ayaw ng kabataan ng pagbabago. Kung tutuusin bukod sa naruon palagi ang pagmamalasakit sa pamilya, buhay na buhay ang mga positibong karakter ng pagiging Pilipino. Kilala nila ang Pilipino na matapat, magalang, matiyaga, relihiyoso habang sa kabila nito ay alam din nilang may Pilipinong mandaraya at magnanakaw.

Nais nilang wakasan ang negatibong imahe ng bayan. Ayaw nila sa pamahalaang mandarambong o mga pinunong nagpapayaman habang natutuwa na nakakapila ang kanilang mga kababayan sa pagbili ng kung ilang kilong bigas sa luob ng mahabang oras sa gitna ng malakas na ulan. Nais nila ng pagbabago. Pagbabagong kailangang pamunuan at gisingin sa tamang direksiyon. Nais nila ng pagbabago ngunit hindi alam kung paano ito gagawin at saan sila magsisimula.

Magandang gabay ang mga hangaring nabanggit ko sa itaas upang simulan ang isang panawagan.

Mula Bayanihan hanggang Akyat–Bahay? – albert banico

Dalawang puwersa ang naglalaban sa ating bayan sa kasalukuyan –ang kabayanihan at ang pangungulimbat.

Sa biglang tingin, natalo na ang kultura ng kabayanihan. Ito ay sinisimbolo ng sambayanang nagsasama-sama duon sa una at tunay na EDSA o sa mga ilang liblib na lalawigan na nagtutulungan ang magkakapit-bahay upang buhatin at ilipat ang isang bahay-kubo na kung tawagin natin ay bayanihan.

Sa kasaysayan, sinasabi ni Gregorio Zaide na ang mga mananakop na Kastila may tinawag na isla de Landronez o pulo ng mga pirata sa kapuluan ng Pilipinas. Sa kanta na isinulat ng yumaong kompositor na si Saro Banarez sinasabi raw na ayon sa nakaraan at kasulatan ay may lahi raw magnanakaw ang mga Pilipino at ito ay mula pa sa sinauna at umabot sa kanilang panahon. Ang magnanakaw daw ay maaring nagnanakaw ng oras, pawis, galing at minsan pati lakas ng iba.
Kung ang ating bayan ay isang nasusunog na bahay, dalawang karakter ang magiging tendensiya. Isang tutulong at isang magsasamantala, ganito ang nangyayari sa mga ulat sa telebisyon na nagbabalita tungkol sa mga nasusunog na komunidad.

Kaugnay nito, ang ating bayan ay naghahanap ng bagong bayani at kung pag-iisipan itinulak natin ang ating mga kababayan na magtungo sa ibang bansa upang maghanap-buhay at iwan ang kanilang mga mahal sa buhay upang maging mga bagong martir at bayani ng bagong panahon.

Hindi ba’t halos ganito rin ang paglalarawan sa imahe ng puwersahang pagtratrabaho sa patakarang polo ng mga Kastila. Sa imahe ng bayanihan na nakita ko sa isang libro, hindi kabayanihan o bayanihan ang aking naalala kundi ang penomena o realidad ng mga akyat-bahay. Nauso ang terminong akyat bahay may dalawang dekada na rin ang nakakalipas. Ang akyat-bahay ay nausong termino na pinasikat ng mga tabloid at balitang dala matapos ang unang EDSA. To ay isang sindikato na ang istilo ay pag-akyat sa may bahay ng may bahay sa pamamagitan ng pagpasok sa bintana upang itali ang mga nakatira dito at pagnakawan. Imahe ito ng kawalang takot sa awtoridad at pag-galang sa kapwa at kababayan.

Sa mananaliksik gaya nila Landa Jocano, Andres at Mina Ramirez, ang sentro ng pandamang Pilipino ay ang konsepto ng luob. Ang kaluoban ng Diyos, ang pagbukas ng kaluoban, ang pagwaksi sa masamang luob at pagyakap sa mabuting luob. Ang bayanihan ay kusang luob na pagtulong at ang akyat bahay ay signos ng masasamang luob. Partikular tayo sa niluluob ng Diyos at sa kaluoban ng ating kapwa’t kababayan.

Ngunit ang bayanihan ay unti-unting nawawala. Ang konsepto ng kusang luob (volunteerism) ay napapalitan na ng pakitang tao na tanging pampalubag-luob lamang. Ang dating nasa luoban ay niluluoban at ang dating may saplot ay wala nang panluob.

Ang kultura ng akyat-bahay nga ba ay ang bagong mga landronez o pirata? Ang bayanihan nga ba sa ngayon ay pampalubag-luob lamang upang sabihing walang iwanan at pagkatapos ay atin rin silang luluoban. Sa batang bayani at tunay na katipunero na katulad ni Emilio Jacinto, tinatawag niya itong liwanag at dilim. Bayanaihan o akyat-bahay? Mamili tayo ng ating bukas!

Kung 18 ka na? – albert banico

Kapag 18 ka na? – albert banico

Marami ang naghihintay sa pagdating ng edad na 18. Sa katotohanan, ang mga nilipasan ng mga numero sa kalendaryo ay hindi mapipigilang lumingon sa panahong siya ay pumasok sa edad na Diyesi Otso.

Sa panahong ito, ang bata ay nagsisimulang maniwala na siya matanda na. Lumilingon sa nagdaang buhay ng kamusmusan at nagsisimulang abutin ang mga gawi, gawain at kundisyon na iniiralan ng mga tumatanda na, matanda na at palipas na. Sa mabuti man o sa masamang tunguhin.

Bago mag-diyesi otso ang bata, naniniwala ang lipunan na hindi nito batid ang tama at mali o mali sa tama. Hinihikayat ng batas na gabayan ang mga bata na wala pa sa 18 at tukuyin ang mga proteksiyon na nararapat sa kanila. Ito ay laban sa ano mang panganib na maaaring magawa ng mas nakatatanda sa kanila.

Ngunit sa edad na ito, sinusubukan na ng maraming musmos ang paggaya sa nakatatanda. Ang paghahanap ng lugar sa mundo gayundin ang pagtukoy sa naisin sa buhay. Mapalad ang bata na musmos pa lamang ay batid na ang kanyang layunin sa buhay. Ang marami ay kabaliktaran.

Sa kaarawan ng isang kabataan, halimbawa ay isang dalagita ang 18 ay simbolo ng pamumukadkad tulad ng isang bulaklak. Ito ang simula ng maraming bagay. Sa iba nama’y maaga pa ay nasimulan na nila ang lahat ng mabuti o hindi tama. Kapag 18 ka na, naiisip ng ibang bata na puwede na ang hindi puwede. Maaari nang makipagsabayan sa mga may edad.

Tinuturing ng lipunan, kapag 18 na ang isang bata ay may abilidad na itong makapag-pasya sa buhay. Pumili ng kanyang nais at makilahok sa lipunan. Mas aktibo at matibay na makibahagi sa daloy ng mga usaping pambayan o pandaigdigan.

Marami nang inaasahan sa edad-18. Ang mga magulang naman ay nahahati ang damdaminm Natatakot sa hamon ng pagtuklas ng bata sa sarili. Kung minsan ay nagagalak sa maagang pagpapasya ng mga anak. Sa panahong ito, malago na ang maraming pagbabago sa sariling katawan na dati ay musmos pa lamang.

Nagbabago ang pigura ng katawan, nag-aalala sa mga tigyawat sa mukha, sa damit na nagagamit, sa mga sasabihin ng kaibigan at kamag-aral. Lumalago ang mga boses, nagiging mapusok, dahan-dahang nagpapasya.

Kaya naman ang lipunan ay humahabol sa katangian ng lakas, galing, imahinasyon at malikhaing kabataan. Sa iba, ang 18 ay panahon ng pagtangap at pumili ng mas marahas na landas. Ang iba ay matatagpuan ang sarili sa mga pusod ng hazing, madilim na motel, sa piling ng bawal na gamut, matatayog na bundok o armadong pakikibaka.

Ang marami ay magtutungo sa mga paaralan, magbibilang ng diploma upang ipaskil sa kanilang mga alaala o gawing pondasyon ng kanilang matatayog na pangarap. Ang ilan ay sa mga pagawaan o lansangan upang lumaban sa hamon ng kahirapan. Sa kabuuan, ang marami ay magpapasya hindi para sa bayan kundi para sa pamilya na sa dulo ay para din sa bayan.

Pagkatapos ng Kabataan –albert banico

Isang yugto ng buhay ang kabataan. Sa panahong ito naghahayag ng sarili ang mga batng puso at isip.

Ang dating musmos, walang gaanong pinakikialaman maliban sa kanyang sarili at pamilya, nag-uumpisa siyang abutin ang kapwa.

Sa panahong ito, ang lahat ay kaibigan. Walang pinipili. Lahat ay gustong makilala at magpakilala. Kanya-kanay man ang imaheng dala, ang kultura, puso at isip ay napag-iisa.

Makikita sa pananamit, batang pamumuhay, kakatawanan, pananalita, pakikisalamuha at kung minsan ay pati lahat ng pisikal na anyo gaya ng gupit ng buhok, tabas ng kilay o patilya, kulay ng kuko at kung anu-ano pa.

Ito ang panahon na simple ang buhay ngunit kumplikadong-kumplikado ang pananaw at pagyakap sa bawat sa pagsubok at dumarating na suliranin. Ang salitang kalayaan at malayang sarili ang isinisigaw sa puso at isip. Kalayaan sa magulang at pangaral ng nakatatanda. Kalayaan sa masamang impluwensiya lalo na sa mga dala ng bisyo. Katigasan ng ulo at pagbalikwas na gawi, salita at padalos-dalos na desisyon.

Sa kalaunan, ang masasamang impluwensiya ay dumarating. Ang ilan ay hindi madadala, ang iba naman ay masasangkot samantalang ang karamihan ay nasa kalagitnaan ng pautay-utay na pagsubok sa mga tukso ng lipunan.

Anu’t anu pa man, ang mga batang bobo at matalino, ang tamad at masipag, ang mabait at hindi gaanong mabuti ay patuloy na magsasama at magtutulungan. Magdadamayan at hindi mag-iiwanan.

Sa pagdaan ng panahon, ang mabuti at ang tuso ay nahihiwalay. Ang matalinong tuso ay aasenso sa daloy ng buhay. May magpapagamit at sa kalaunan ang pagtalikod sa mas mabubuting gawi at pananaw ay siyang tunguhin. Natututo silang pumikit sa maraming mali at tangapin na bahagi ito ng buhay. Ang dating magalang sa kababaihan ay matutuwa sa mala-manikang kababaihan na nagbebenta ng aliw dala ng malupit na kahirapan.

Ang dating nagtatangol sa katarungan ay magiging pikit mata at nilulunok ang kawalang katarungan at matutong magpakain ng pamilya mula sa salapi ng pagnanakaw at panloloko sa kapwa. Ang nabuhay sa prinispyo ay magugutom at ang ilan ay magpapatuloy na manatili sa kanilang simpleng kaligayahan habang ang ilang nagugutom ay unti-unting iiwan ang kanilang mabuting mga gawi.

Ang dating magkakaibigan ay magkakakilala na lamang. Ang mayroon ay mahirap nang lapitan at ang naghihirap ay lumilingon na lamang sa masayang nakaraan.

Maganda ang buhay – albert banico

(lumabas sa Tanod, Abril 27, 2008, Pilipinas)

Sa panahon na limitado ang ating nakikita sa buhay,madali ang mawalan ng pag-asa. Ang ganda ng umaga at mga bagay na libre sa buhay ay tila mahirap unawain.

May mga panahon na kahit ano man gawin ay hindi ka na makangiti. Sa panahon ng pagluluksa, mahirap ang mangarap lalo kung ang mga pangarap na ito ay wala nang kahulugan.

Sa isang bayan na patuloy ang pagtangis ng mga mamamayan sa patuloy na kahirapan dahil sa mataas na bilihin, kuryente, pag-aaral, gamut at pagpapagamot at gayundin ang pagpapalibing, ang pag-asa ay mahirap masumpungan.

Maari kang lumuha. Magmukmok. Mamoblema. Hindi makatulog. Hindi makakain. Hindi umasa at hilingin sa iyong dasal ang huwag nang mabuhay. Sa mga magsasaka sa kanayunan o sa pahinante sa trak sa lunsod, ang pag-inom ng alak ang kanilang hiraman ng lakas ng luob. Duon sa mundo ng kalasingan, nakukuha nilang makapag-salita sa mga lugar na halos mawalan sila ng tinig at maibigkas ang mga nais sabihin sa mundo. Sa tama man at sa madalas ay mali, ang ganitong mga pangyayari ay nakakagisnan ng mga anak.

Sa isipan ng mga bata, ito ay tama at mabuting gawin din nila ang ganitong gawain. Sa katwirang di baling uminom kesa kumain, ang pangarap o magkaruon ng isang libreng pangarap ay isang panaginip.

Ang pagdadasal sa mga rebultong hindi sumasagot sa iyong mga tanung o kahilingan o mga bibliyang maaring mali ang iyong nababatid na katotohanan ay wala na rin silbi. Higit pa ang tamis ng kamatayan sa kanila.

Ganito ang marami sa ating bayan sa kasalukuyan. Sa kabaling banda, patuloy ang paglaban ng marami upang mabuhay sa pinaka-simleng pamamaraan na kanilang makakaya.

Ngunit maganda ang buhay. Libre ang mangarap. Ang hangin ay gayundin na nagbibigay buhay sa atin. Dapat natin itong alagaan, pahalagahan at ingatan. Sa gayung kalagayan, ang bawat buhay ay mahalaga.

Sa panahon na limitado an gating nakikita, ano ang maari pa na mabubuti ang puwedeng maganap sa limitado nating kalagayan. Maaring may mga umagang wala nang halaga ngunit darating ang oras na kailangan mo pa rin na harapin ang bawat umaga. Hindi maaring patuloy an gating pagluluksa, kailangang magpatuloy an gating buhay.

Nauunawaan ko ang marami kong kababayan o kanayon duon sa aming poblacion na mula umaga hanggang gabi ay alak ang kanilang kanlungan. Ngunit kailangang mangarap, magpatuloy sa pnanalig at gayundin ang umibig.

Kailangan natin na pahalagahan ang ating mga sarili. Alagaan ang ating katawan sa pagkain at sa pagtulog upang lalo tayong makapaglinkod sa ating mga mahal sa buhay at sa ating nais pang mapaglinkuran. Sa panahon ng lunkot, mabuting silayan ang mga bituin, ang buwan sa kalawakan o ang ngiti ng isang sangol na lumalaban sa buhay.

Paghihintay sa tren – albert banico

Paghihintay sa tren – albert banico

Mahusay na sakyan ang tren sa mga nagmamadali at naghahabol ng oras lalo na yung mga papasok ng opisina at eskuwela. Malinis na at hindi pa nakakadumi sa hangin at kapaligiran.

Karamihan sa atin ay sumsakay sa mga tren ng Light Rail Transit (LRT) biyaheng Baclaran-Monumento o Recto-Santolan at Metro Rail Transit (MRT) sa kahabaan ng EDSA. Pero nakakahinayang na wala pang tren na tumatakbo sa lumang riles mula Hilagang Luzon hanggang Timog sa rehiyon ng Bikol.

Sabi nga ni Ka Oscar Orbos, noong panahon ng Himagsikan laban sa mga Amerkano may daang taon na ang nakakalipas, nakuha pang gamitin ng ating mga bayani, ang riles na biyaheng Maynila patungong Dagupan, Pangasinan upang iwasan ang humahabol na mga Amerkano na aaresto kay Emilio Aguinaldo. Sa katotohanan, sa libro ni Nick Quaquin naikuwento niyang nahulaan nila Heneral Antonio Luna na ang mga labanan sa panahon ng himagsikan ay magaganap sa kahabaan ng mga riles ng tren. Hindi sila nagkamali bilang mga siyentipiko at inhinyero.

Noong huli kong nakita ang tren ng lumang riles, nakatira pa ako sa Maynila. Luma, marumi at pinapahinto ang mga sasakyan sa kalye na pinatatakbo ng gasoline. Para bang sinasabi ng tren na ako ang tunay na hari ng kalye. Ang naghahari-hariang Jeepney ay tumitigil din at walang magawa kundi maghintay habang para usad pagong ang kinakalawang na tren.

Ginagamit pa nuon na na basurero ang tren ng lumang riles. Noong bukas pa ang Smokey Mountain ng Tondo, bumabagtas ang tren ala-dala ang gabundok na basura at ang pamapasaherong tren naman ay pinauulanan ng mga plastic ng basura ang bubungan nito galing sa mga nakatira sa mga barung-barung.

Wala na karamihan ang maraming barong-barong sa kahabaan ng mga riles sa Metro Manila. Naitaboy na sila ng pamahalaan sa labas ng Maynila. sa kabila ng ilang pagnanakaw sa mga bakal ng riles upang ipakilo ng ilang walang hanap-buhay nating mga kababayan, nauwi sa isyu ng katiwalian ang pag-aayos ng Tren na sinasabing nais pondohan ng bansang Tsina.

Anu’t anuman ay nakatiwang-wang ang riles. Naghihintay sa Tren. Sa Kabikulan, buong-buo pa ang mga riles na ito. Tumatahak sa mga palayan, kabundukan at mga ilog. Binabaybay ang kanayunan lalo na ang madidilim na bahagi nito.

Sinasabi pa nga ng mga matatanda sa Bikol na noong dekada 50’s at 60’s, nang tumatakbo pa ang tren at kaunti pa lamang ang mga karag-karag na bus na lumuluwas galing Bikol pa-Maynila, ang mga pasahero ay tumatangkilik nito. Ma Mon Luk pa nga raw ang caterer ng pagkain sa luob ng tren.

Sana ay buhayin muli ang mga tren patungo sa kasulok-sulukan ng kanayunan. Walang bansa sa daigdig na hindi umunlad ng hindi gumamit ng massive mass transportation system. Kailangan lamang ayusin ang tibay ng riles at paandaran ng tren. Tiyak na may sasakay na pasahero. Bibilis ang kalakalan at turismo. Dadami ang mga bagong sentro ng komersiyo at trabaho higit sa madidilim at ilang na bahagi ng kanayunan. Naghihintay ang riles.

>>>>>>>>>>>>>>>>

Kumusta ang Kilusan ng Mag-aaral - TANOD SERIES No. 11

(mga artikulong lumabas sa Tanod Dyrayo ng Bayan nitong Marso 2008)

Ang Kalabaw at ang granada – albert banico

Hindi na bago ang pakikisangkot ng mga estudyante sa mga malalaking demonstrasyon.

Sa katunayan, sa mahabang kasaysayan ng maraming bayan, ang mga estudyante at kabataan ang inaasahan ng mga organisadong puwersa upang pangunahan ang mga protesta laban sa pamahalaan. Sa maraming yugto ng kasaysayan, ang kanilang kabataan ay sankalan ng enerhiya at lakas upang pabilisin ang pagkilos ng mga protesta.

Kung matatanda kasi ang uutusan na pamunuan ang mga demonstrasyon, sila ay mga mistulang kalabaw sa bagal ng pagkilos, kaya kailangan ang mga kabataan upang sa kanilang lakas ay para ba itong mga granadang sumasabog bilang paunang mga pagsalakay laban sa kaaway sa digmaan.

Ganito ang imahe ng kasalukuyang paghihikayat sa kabataan upang lumahok sa maraming pagkilos laban sa umano’y ma-anomalyang transaksiyon ng mga opisyal ng pamahalaan. Kung patungo sa pagkamulat at responsableng pagkamamamayan ang tunguhin ng mga demonstrayon ng mga estudyante, dapat itong suportahan at hangaan, ngunit kung ang layunin nito ay gamitin ang mga kabataan sa pampulitikang interes ng ilang may ambisyon sa pulitika dapat magsuri ang mga estudyante bago sila sumali sa ano mang pampulitikang pagkilos.

Ang imahe ng isang kalabaw ay isang masipag ng hayop. Isang hayop na maghapon sa pagtulong sa kanyang panginoong magbubukid sa pag-aararo ng lupa. Sa kanyang kapaguran at oras ng pahinga, nasisiyahan ang kalabaw na magtampisaw sa malamig na putikan. Sa kanyang malay, ito ay hindi marumi at bahagi na ng kanyang buhay.

Kung ang mga kabataan ay itinturing na tao ng mga matatanda, bilang kalabaw ang mga bata ay hindi dapat isama sa putikan. Sapagkat ang tao ay hindi kalabaw at ang mga kabataan ay hindi dapat gawing granada o bala sa kanyon.

Maaring hinahanap natin ang isang malawakang pagkilos nila sa mga demonstrasyon sa kalye dahil sa matagal na panahon na hindi ito nakikita. Subalit, hindi ito nangangahulugan na batid ng marami sa kabataang ito ang puno’t dulo ng tungalian sa kasaysayan at lipunan ng ating bayan.

Sa mga pagkilos ng kabataan sa mga demonstrasyong ito, napakadali nilang kumbinsihin higit kung isususpinde ang klase at may attendance o pagkain sa rali. Kung mapapahamak ang mga batang ito at masaktan, mananagot kaya ang matatandang lider. Madaling udyukan ang hindi natin kamag-anak o anak, ngunit mahirap panagutan ang bilang ng kabataan na masisira ang buhay dahil itinuring natin sila hindi bilang tao kundi armas pampulitika.

May bakasyon rin ang protesta? – albert banico

Patapos na ang ikalawang semester sa school year ng 2007-2008 at dahil ditto panay na rin ang suyod ng mga personalidad upang maabot ang mga estudyante sa iba’t ibang paaralan.

Sa pagdating nga ikalwang lingo ng Marso, halos tapus na ang mga eksaminasyon o pagsusulit sa mga paaralan at dahil ditto, kaunti na lamang ang maiiwan sa paaralan. Ang maraming bilang ng mga mag-aaral ay mag-uuwian sa kani-kanilang mga probinsiya o nahimpil lamang sa kanilang mga tahanan.

Sa panahong ito, limitado ang galaw ng mga estudyante. Walang baon o allowance at dahil dito limitado rin ang kanilang pakikipagtext, pamamasyal o paggalaw sa labas ng tahanan. Ang iba ay magkakasya sa mga gawaing bahay o ang iba naman kung mayaya ng mga kaibigan na may pangasta ay sandaling pupuslit sa kanilang pamilya o kaya naman ay gamitin ang kanilang telepono sa bahay upang makipag-ugnayan sa mga kaibigan at kaklase.

Tipikal na maliit ang magigng partisipasyon ng mga estudyante sa mga protestang darating mula Marso hanggang Mayo dahil nasa bakasyon ang malaking bulto nila. Dahil ditto, magiging limitado rin ang galaw ng mga nanghihikayat na sumali sa mga protestang ito at malamang ay sa mga kabataan sa mga pagawaan, bukid, kumunidad at opisina kunin ang simpatiya sa ano mang pagkilos laban sa katiwalian.

Ito marahil ang dahilan kung bakit mas nagiging mainit ang papel ng mangagawa tuwing Mayo Una bukod sa ang araw na ito ay pandaigdigang paggunita sa lakas paggawa.

Ngunit sa mga nasa kilusang bayan, tila ba ang protesta’y walang pahinga. Para bang walang kapaguran at walang patid ang hininga. Sa panahon ng bakasyon, ang mga aktibistang estudyante ay libre na sa pag-aaral sa karaniwang pamamaraan sa luob ng silid-aralan. Ang mga kabataang ito ay aktibo naman sa panahong ito sa pag-aaral ng kasaysayan at karanasan ng bayan at kilusan ng kabataaan.

Sila ay nasa bakasyon ngunit hindi nagbabaksyon ang isip at malay bagkus ay patuloy sa pagpapalakas ng paninindigan kasamang iba pang kapanalig upang ihanda ang mga sarili sa darating na pagbubukas ng unang semester sa buwan ng Hunyo. Ang panahong ito ang mas dapat abangan sapagkat ito rin ang panahon hindi lamang sa pagbubukas ng klase kundi ng pati ng kongreso sa panahon ang pangulong GMA ay muling haharap sa bayan sa pamamagitan ng State of the Nation.

Kumusta ang Kilusan ng Mag-aaral - albert banico

Marami ang nagpapalakpakan sa mga kaliwa’t kanang pagkilos ng kabataan sa Pilipinas. Ang huling malalaki at tunay na organisadong pagkilos ng kabataan ay noong nabuo ang malawakang alyansa laban sa mga base militar ng mga Amerkano sa bansa at ang sabi ng ilan ay ang pulitikal na kilusan laban sa dating pangulong Erap at maka-Erap na edsa 3 noong 2001.

Sa lumalawak na pagkondena sa katiwalian sa ating pamahalaan at gayundin sa pagkakawatak-watak ng mga ito, dumarami ang mga lumalahok na kabataan na hindi naman mga datihan na aktibista bagkus ay mga bahagi ng mga estudyanteng bago lamang sa mga ganitong pagkilos.

Samantala sa Estados Unidos isang protesta ng mga estudyante ang naganap matapos ang patalsikin ang pangulo ng kanilang Kolehiyo. Narito ang balita mula sa William and Mary Campus sa Virginia: In the wake of the shock of President Nichol’s sudden resignation, members of the Faculty of the College of Arts and Science issued a call for fellow faculty-members to join them in a “Strike”, refusing to hold regular classes on Wednesday (2/13) and Thursday (2/14), during a spontaneous rally of over 500 students, staff, and faculty in support of Our President. Naalala ko tuloy sila Rizal sa Unibersidad de Madrid na may parehong karanasan nang patalsikin ng mga prayle sa Espanya ang kanilang Rector.

Samantala, narito pa ang ilan sa kanilang ginawang pagkilos: Following this announcement, members of the William & Mary College Students for a Democratic Society (SDS) in Virginia announced a student strike in Solidarity with their professors and, unequivocally, Comrades-in-arms. That night, over 1500 students expressed their grief for our community’s loss of a great man by congregating in front of the President’s House to intone to Gene Nichol the Alma Mater of Our College.

Sa katunayan, akin silang sinulatan at narito naman ang aking sulat: I wonder what do you mean by student power? Is it the student themselves are limited to their existence as a student inside the campus? In the philippines, we call it, people power, because the youth are just a part of the larger society. in fact, inside the campus, students are not the only sector that need to be heard in a process called democracy.Tinanung ko ang mga nagproprotestang mag-aaral na ito sa Amerika nang ganito: What will be the shape of that student power movement when they already completed their schooling and they belong already to the institutions that they rejected before? Malaking hamon sa kilusan ng kabataaang estudyante kung paano isasabuhay sa luob ng mga istitusyon ang kanilang mga paninindigan kapag sila ay tapos na sa buhay kolehiyo at may mga diploma na.

Ang ilan ay nilalamon ng sistema matapos ang kanilang adventure sa kalye. May ilan na gustong maging buhay ang pagiging aktibista hanggang sa kanilang pagtanda at tinatawag silang professional revolutionary. Ngunit paano ang mas maraming nabinyagan lamang sa mga welga at demonstrasyon ngunit gustong isulong ang pagbabago sa luob ng mga institusyon at kanilang mga paninindigan sa reporma at pagbabago. Paano nila pananatilihin ang paninidigan sa harap ng mala-halimaw na katiwalian, kasakiman at kapangyarihan? Ang tunay na laban ng bayan ay wala sa luob ng paaralan!